Archiwa tagu: historia

Ignacy Domeyko

Ignacy Domeyko

Ignacy Domeyko był dziewiętnastowiecznym naukowcem polsko-chilijskim, paradoksalnie bardziej znanym za granicą niż w Polsce. Urodził się 31 lipca 1802 roku w Niedźwiadce Wielkiej (dzisiejsza Białoruś) w ziemiańskiej rodzinie Domeyków herbu Dangiel.

Herb Dangiel
Herb Dangiel

Studiował na Uniwersytecie Wileńskim i zdobył magisterium z matematyki. Był członkiem Towarzystwa Filomatów i dlatego po przegranej Polaków i Litwinów w powstaniu listopadowym 1831 musiał uciekać z kraju. We Francji studiował górnictwo, a gdy w 1837 zaproponowano mu objęcie stanowiska wykładowcy chemii i mineralogii w Coquimbo, w północnym Chile, nie wahał się ani chwili.

Na miejscu, oprócz wykładów dla uczniów szkoły górniczej z fizyki, chemii, mineralogii i metalurgii, wykonywał analizy chemiczne próbek kruszców, a z czasem został sędzią górniczym. Ponadto, w czasie wakacji podróżował po Andach, eksplorując i dokładnie opisując m.in. złoża minerałów.

Po kilku latach Domeyko miał w planach powrót do Francji, a w dalszej perspektywie do Polski. Jednak w 1846 rząd chilijski zatrzymał go nalegając na jego udział w reformie uniwersytetu w Santiago de Chile. Poza tym ożenił się z Chilijką Enriquetą Sotomayor, co skutecznie odwlekło jego podróż do kraju. w 1948 roku przyznano mu obywatelstwo chilijskie za zasługi.

Zdawał sobie sprawę z ogromnego bogactwa górniczego Chile i to właśnie on naciskał na władze chilijskie w sprawie powołania dwóch Szkół Górniczych. W jednej z nich osobiście zajął się jej utworzeniem, kierownictwem i nauczaniem.

Tworzył podręczniki mineralogii, a jeden z nich osiągnął światową sławę. Opisał w nim po raz pierwszy kilka nowych minerałów. Oprócz mineralogii i geologii, zajmował się meteorytami z pustyni Atacama, wskazał rządowi chilijskiemu na konieczność użycia saletry w rolnictwie, interesowały go trzęsienia ziemi i meteorologia.

Przez 16 lat był rektorem Uniwersytetu Chile, który przekształcił w nowoczesny ośrodek dydaktyczny.

Zmarł w 1889 roku w wieku 86 lat, wyczerpany drogą powrotną ze swojej ostatniej podróży do Polski.

Upamiętnienie Domeyki:

  • najbardziej kompletny okaz dinozaura znaleziony w Chile nazywa się Domeykosaurus na jego cześć; istnieją również inne nazwy paleontologiczne związane z Domeyką
  • jedna z planetoid została nazwana 2784 Domeyko
  • jednemu z łańcuchów górskich w Andach nadano nazwę Cordillera Domeyko
  • minerał przez niego odkryty nosi nazwę domeykit
  • w Polsce powstała Fundacja Proyecto Domeyko Polska, której jednym z celów jest popularyzacja tej postaci